جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )

498

ايران وقضيهء ايران ( فارسي )

روح‌انگيزى آن محل مىانديشم تأثراتم از سرنوشت شومى كه دوچار شده است دو چندان مىشود » . فريزر در سال 1822 خرابه‌هاى قصر فرح‌آباد را بازديد و شرحى تعريف و اظهار كرده است كه هم از لحاظ وسعت و هم شكوه و جلال خيلى پائين‌تر از كاخ‌هاى اشرف و معلوم بوده است كه آنجا را اقامتگاهى موقتى ساخته بودند و جاى تعجب است كه شاه عباس دو دستگاه از آن قبيل عمارات را در مجاورت يكديگر ساخته است . فرح‌آباد در حال‌حاضر دهكدهء وارفته‌ايست كه احدى به رفتن در آنجا اعتنا ندارد . شهرهاى مازندران - بعد از قصرها اينك به شهرهاى مازندران ميپردازيم كه تعداد آنها محدود ، ولى با هويت ممتاز است و من به ترتيبى كه در خط سير جادهء شاه عباس از استراباد قرار گرفته‌اند به وصف آنها خواهم پرداخت يعنى : سارى ، بارفروش و آمل و راجع به همهء آنها ميتوان گفت كه وقوع اين شهرها در ميان اشجار و جنگل و يا در جلگه‌هاى مرطوب و پردرخت و در سبك ساختمان كه شبيه به آن است كه در مورد استراباد شرح دادم و سكنهء آنها كه به آسانى با ايرانيان مناطق مركزى و جنوبى قابل‌تميزند ، همگى در نوع خود منحصر و متمايز ميباشند . سارى - در سى و پنج ميلى اشرف شهر سارى حاكم‌نشين قديمى مازندران واقع است كه دانويل و رنل « 1 » همان زدراكرته باستانى دانسته‌اند كه اسكندر در آنجا پانزده روز توقف و قربانىها نمود . خواه اين مطلب درست باشد يا نه سارى كرسى و اقامتگاه فرمانروايان مستقلى بوده كه در اواخر قرون وسطى در آنجا حكومت داشتند . اين شهر در دوران جديد بوسيلهء آقا محمد خان هنگامى كه در پى تخت و تاج جنگ و جدال ميكرد و حدود قلمرو او از استراباد و مازندران تجاوز نمينمود پايتخت انتخاب شد .

--> ( 1 ) - Rennell D'Anville